Ахборот маълумотномалари

Ўзбекистон Республикасида ер усти сувларининг ифлосланиш ҳолати тўғрисида 2021 йил 9 ойлиги учун маълумотнома

2021 йилнинг 9 ойлиги учун Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятининг сув оқимлари олдингидек энг юқори антропоген оғирликда турибди.

Салар канали:

- Тошкент шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, нефт махсулотлари, мис, сулфатларнинг руҳсат этилган миқдордан ошиши қайд этилди.  Ўтган йилнинг ҳисобот даври билан солиштирилганда аммонийли азот концентрацияси 1,3 марта камайди, нитритли азот концентрацияси эса 1,1 марта ошди. Ҳисобот даврида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг    2 та ҳолати қайд этилди: март ойининг биринчи ўн кунлиги ва июл ойининг иккинчи ўн кунлиги. СИИ-3,0, ифлосланган сув- IV синфи.  

- Сув оқимининг ифлосланган худуди Янгийўл шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтаси ҳисобланади. Ҳисобот даврида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг 2 та ҳолати қайд этилди: март ойининг биринчи ўн кунлиги ва июл ойининг иккинчи ўн кунлиги.

Ўтган йилнинг ҳисобот даври билан солиштирилганда аммонийли азот концентрацияси 1,1 мартаган камайди, нитритли азот концентрацияси эса    1,3 мартага ошди. Руҳсат этилган меъёрлардан ошиш фенол, нефт маҳсулотлари, мис бирикмалари ва сулфатлар бўйича қайд этилди.  Қолган таркибий бирикмаларнинг миқдори ўтган йил билан солиштирилганда деярли ўзгармади. СИИ– 2.93, ифлосланган сув-IV синфи.

Қорасув канали:

- Ҳисобот даврида сулфатлар, хром VI  миқдори, минираллаштириш ва азот аммоний миқдори 2020 йилнинг 9 ойлиги давридек РЭМ миқдоридан ошмади. Концентрацияларнинг ошиши нефт маҳсулотлари, фенол, нитритли азот мис бирикмалари бўйича қайд этилди. СИИ– 1.46, ўртача ифлосланган сув-III синф.

Бўзсув канали:

- Хром VI миқдори ва минераллаштириш РЭМ даражасидан ошмади ва 2020 йилнинг 9 ойлиги даври даражасида қолди. Фенол, нефт маҳсулотлари, нитритли азот, мис бирикмалари, сулфатлар ва аммонийли азот бўйича ошиш кузатилди.  СИИ– 2.6, ифлосланган сув-IV синф.

Чирчиқ дарёси:

- Чирчиқ шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, хром VI, сульфатлар миқдори ва минераллаштириш РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди.  Нефт маҳсулотлари, фенол, нитритли азот, мис ва аммонийли азот бўйича ошиш кузатилди. СИИ – 1.77, ўртача ифлосланган сув-III синф;

- ЎзКТЖМдан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, нефт маҳсулотлари , хром VI, сулфатлар ва минераллаштириш миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди. Мис, нитритли ва аммонийли азот бўйича ошиш кузатилди. СИИ – 2.16, ўртач ифлосланган сув-III синф;

-Тошкент шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтасида хром VI, ммонийли азот ва минеррлаштириш миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада  қолди.  Фенол, нефт маҳсулотлари, нитритли азот, мис ва сулфатлар бўйича ошиш қайд этилди. Ҳисобот даврида июл ойида нитритлар билаен ифлосланишнинг 1 та ҳолати қайд этилди. СИИ – 2.8, ифлосланган сув-IV класс синф;

- Новомихайловка посёлкаси кузатиш нуқтасида, хром VI, аммонийли азот ва минераллаштириш миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди. Фенол, нефт маҳсулотлари, мис, сулфатлар, нитритли азот бўйича ошиш кузатилди. СИИ – 2.35,  ўртача ифлосланган сув-III;

- Чиноз шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтасида нефт маҳсулотлари, хром VI, аммонийли азот ва минераллаштириш миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди.  Фенол, сулфатлар, мис ва нитритли азот бўйича ошиш кузатилди. СИИ – 2.18, ўртача ифлосланган сув-III синф. 

Қолган назорат қилинадиган қоришмалар бўйича ошиш кузатилмади.   

Тошкент вилоятининг сув оқимлари: Сирдарй дарёси, Оҳонгорон дарёси, қишлоқ хўжалиги коллекторлари, ўтган йилгидек ўртача ифлосланган.  СИИ катталиги бўйича сув сифати II ва III синф тоза ва ўртача ифлосланган сувларга мос бўлди. Қуйидагиларни ҳисобга олмаганда:

- Шўрўзак коллектори,  нефт маҳсулотлари, нитритли азот, хром VI ва аммонийли азот миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди. Фенол, мис, сулфатлар ва минераллаштириш бўйича ошиш қайд этилди. Ҳисобот даврида март ойидан июл ойигача бўлган даврда сулфатлар бўйича юқори ифлосланишнинг 4 та ҳолати қайд этилди.  СИИ – 2.92, ифлосланган сув- IV синф;

- ГПК-С коллектори, нитритли азот, хром VI ва аммонийли азот миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди.  Фенол, нефт маҳсулотлари, мис, минераллаштириш ва сулфатлар бўйича ошиш қайд этилди. Ҳисобот даврида март, апрел, июн ойларида юқори ифлосланишнинг сулфатлар бўйича 3 та ҳолати қайд этилди. СИИ – 2,96, ифлосланган сув-     IV синф.

Фарғона водийси (Қўқонсой, Исфайрамоай, Марғилонсой, Жанубий-Фарғона канали ва Ўртақизилтепа коллектори) сув оқимларининг даражаси 2020 йил ҳисобот даври даражасидан деярли фарқ қилмайди.  Фенол, мис, хром VI, минераллаштириш ва сулфатлар бўйича руҳсат этилган меъёрлардан ошиш қайд этилди. СИИ катталиги бўйича Фарғона водийси дарёлари сув сифати 2021 йилнинг 9 ойлиги учун ифлосланган сувларнинг  IV синфига мос бўлди. Жанубий-Фарғона каналини ва Қўқон шаҳридан қуйида  Қўқонсой дарёсини ҳисобга олмаганда, уларда сув сифати ўртача ифлосланган сувлар – III синфига мос бўлди. 

2020 йил ҳисобот даври билан солиштирилганда Амударё дарёсининг суви асосан ўзгармади. Руҳсат этилган меъёрлардан ошиш Термиз шаҳрининг кузатиш нуқтасида сулфатлар ва мис бирикмалари бўйича қайд этилди. Руҳсат этилган меъёрлардан ошиш Нукус шаҳри кузатиш нуқтасида нефт маҳсулотлари, нитритли азот, сулфатлар, минерллаштириш, ва мис бирикмалари бўйича қайд этилди. Қолган ифлослантирвчи моддаларнинг ўртача миқдори РЭМ даражасидан паст. СИИ катталиги бўйича сув сифати Термиз ва Нукус шаҳарларида ўртача ифлосланган сувларнинг III синфига мос бўлди.

Зарафшон дарёси сувининг кимёвий таркиби Самарқанд, Каттақўрғон, Навоий шаҳарлари саноат корхоналаридан чиқадиган сув оқимлари ифлослантирувчилари, шунингдек, қишлоқ хўжалигидан тушадиган оқизмалар таъсирида шакилланади.

- 2021 йил 9 ойлиги учун Ровот Хўжа тўғони худудидаги фон кузатиш нуқтасида сув ифлосланиш даражаси  фон аҳамиятлилигидан ошмади ва ўтган йилги даражага мос бўлди. Фенол в мис бўйича аҳамиятсиз ошиш қайд этилди. СИИ катталиги бўйича сув сифати ўртача ифлосланган сувлар-         III синфга мос бўлди;

- Каттақўрғон шаҳри ва Хатирчи посёлкаси кузатиш нуқталарида ифлосланиш даражаси фон аҳамиятлилигидан ошмади. Фенол, мис ва сулфатлар бўйича аҳамиятсиз ошиш бўлди.  СИИ катталиги бўйича сув сифати ўртача ифлосланган сувларнинг III синфига мос бўлди;

- Самарқанд шаҳри кузатиш нуқтасида (Оққорадарё сув бўлувчисидан юқорида) дарё ифлосланиши даражаси нефт маҳсулотлари, нитритли азот, хрома VI, аммонийли азот ва минераллаштириш миқдорида РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилги даражада қолди. СИИ катталиги бўйича сув сифати ўртача ифлосланган сувлар-III синфга мос бўлди;

 - Сиёб колекторидан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, нитритли азот, мис ва сулфатлар бўйича ошиш қайд этилди.  СИИ катталиги бўйича сув сифати ифлосланган сувлар- IV синфига мос бўлди;

- Толигулёнсой ён бағридан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, мис, сулфатлар бўйича ошиш кузатилди. СИИ катталиги бўйича сув сифати ифлосланган сувлар- IV синфига мос бўлди;

- Навоий шаҳри худудида дарё суви энг кўп ифлосланган. Руҳсат этилган меъёрлардан ошиш минераллаштириш, мис, сулфатлар бўйича қайд этилди. Навоий шаҳри худудида дарё суви сифати СИИ катталиги бўйича сув сифати ўртача ифлосланган сувлар-III синфга мос бўлди.

Марказий Бухоро коллекторида Бухоро шаҳридан юқорида (Вобкент кўприги) ва Бухоро шаҳридан қуйида (Ромитон кўприги) фенол, мис бирикмалари, сулфатлар ва минераллаштириш бўйича юқори кўрсаткичлар кузатилди.  Бухоро шаҳридан юқорида ва қуйида СИИ катталиги бўйича  ифлосланган сувларнинг IV синфига мос бўлди.

Ҳисобот даврида Марказий Бухоро коллекторида Бухоро шаҳридан юқори кузатиш нуқтасида (Вобкент кўприги) сульфатлар билан ифлосланишни 6 ҳолати январ ойида ва март ойидан июл ойигача даврда қайд этилди.  Бухоро шаҳридан қуйида кузатиш нуқтасида (Ромитон кўприги) сулфатлар билан ифлосланишни 7 та ҳолати январ ойидан июл ойигача даврда кузатилди.  Қолган ифлослантирувчиларнинг ўртача миқдори РЭМ даражасидан паст бўлди.  

Амударёнинг йирик сув хавзалари – Сурхондарё ва Қашқадарё ўтган йилги каби ўртача ифлосланган. СИИ катталиги бўйича сув сифати тоза ва ўртача ифлосланган сувларнинг II ва III синфларга мос бўлди. Концентрацияларнинг ошиши  нитритли азот, мис, сулфатлар ва хром VI ва фенол бўйича қайд этилди.  

2021 йилнинг 1 чорагида Ўзбекистон Республикасида ер усти сувларининг ифлосланиш ҳолати тўғрисида маълумотнома.pdf