Ахборот маълумотномалари

Ўзбекистон Республикасида ер усти сувларининг ифлосланиш ҳолати  2022 йил 1-ярим йиллигида тўғрисида маълумот

Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳри сув оқимлари 2022-йил 1- ярим йиллигида олдингидек, энг катта антропоген юкга эга бўлиб қолмоқда.

Салар канали:

-Тошкент шаҳридан қуйида кузатиш нуқтасида нитритли  фенол, нефт махсулотлари, нитритли азот, аммонийли азот, мис ва сульфатлар бўйича ошиш қайд этилди. Ҳисобот даврида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг 1 та ҳолати қайд этилди: январнинг биринчи ўн кунлиги. 2022 йилнинг 1-ярим йиллигида сув оқимининг кислород тартиби қониқарли бўлди, эритилган кислороднинг концентрацияси деярли ўзгармади ва олдинги даражада қолди. СИИ – 3,6,  IV синф-ифлосланган сув.

- сув оқимининг ифлосланган худуди Янгийўл шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтаси ҳисобланади.  Ҳисобот даврида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг 2 та ҳолати қайд этилди: январнинг биринчи ўн кунлиги ва май ойининг иккинчи ўн кунлиги. Рухсат этилган меъёрладан ошиш фенол, нефт махсулотлари, нитритли азот, аммонийли азот ва мис ва  сульфатлар бирикмалари бўйича ошиш қайд этилди. 2022 йилнинг 1 ярим йиллигида сув оқими кислород тартиби қониқарли бўлди, эритилган кислород концентрацияси олдинги даражада қолди ва деярли ўзгармади.  СИИ – 3,8,   IV синф-ифлосланган сув.

Қорасув канали:

- ҳисобот даврида нефт маҳсулотлари, минераллашув, сулфатлар, хром VI, нитрит ва аммоний азот таркиби РЭМ дан ошмади ва 2021 - йилнинг ҳисобот даври даражасида қолди. Фенол, нефт махсулотлари  ва мис бирикмалари бўйича ошиш қайд этилди. Каналнинг кислород тартиби қониқарли. СИИ - 1,26, III синф - ўртача ифлосланган сув.

Бўзсув канали:

- нефт маҳсулотлари, минераллашув, сулфатлар, аммоний азот ва хром VI таркиби  РЭМ даражасидан ошмади ва 2021 йилнинг 1-ярим йиллиги даражасида сақланиб қолди. Фенол, нитрит азот ва мис бирикмалари ва сульфатлар миқдориннг ошиши кузатилди. Ҳисобот даврида апрель ойида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг 1 та холати қайд этилди. СИИ - 2,46, III -синф - ўртача ифлосланган сув.

Чирчиқ дарёси:

- Чирчиқ шаҳридан паст бўлган участкада натритли азот ва мис бирикмалари бўйича ошиш холати кузатилди. Каналнинг кислород тартиби қониқарли. СИИ - 1,95,  III синф  - ўртача ифлосланган сув;

- ЎзКТЖМ қуйидаги кузатиш нуқтасида мис ва нитритли азот бўйича ошиш кузатилди. Кислород тартиби қониқарли.  СИИ - 2,37,  III синф  - ўртача ифлосланган сув;

- Тошкент шаҳридан қуйида жойлашган кузатиш нуқтасида фенол, нитритли азот, мис ва сульфатлар  бўйича ошиш кузатилди. Сув оқимининг кислород тартиби қониқарли бўлди, эритилган кислороднинг концентрацияси деярли ўзгармади ва олдинги даражада қолди. СИИ - 2,38,   III синф - ўртача ифлосланган сув;

- Новомикхайловка  поселкасида  фенол, мис, сульфатлар ва нитритли азот бўйича ошиш кузатилди. Каналнинг кислородтартиби қониқарли. СИИ - 2,22, III синф - ўртача ифлосланган сув;

- Чиноз шаҳридан пастдаги кузатув нуқтасида фенол, сульфатлар, мис ва нитритли азот бўйича ошиш кузатилди.  Каналнинг кислород тартиби қониқарли.  СИИ - 2,46, синф - III синф - ўртача ифлосланган сув. Бошқа назорат қилинадиган аралашмалар бўйиша ошиш холатлари кузатилмади.

Тошкент вилоятининг сув оқимлари:  Сирдарё дарёси, Оҳангарон дарёси, қишлоқ хўжалиги коллекторлари ўтган йилнинг ҳисобот давридагидек ўртача даражада ифлосланган. СИИ бўйича сув сифати тоза ва ўртача ифлосланган сувларнинг II ва III синфларига мос бщлди, қуйидагилар бундан мустасно:

- Шўрўзяк коллектори, фенол, нитритли азот, мис, сульфатлар ва миниреллаштириш бўйича ошиш қайд этилган. Апрель ойида сульфатлар бўйича юқори ифлосланишнинг 1 та холати қайд этилган. Каналнинг кислород тартиби қониқарли. СИИ - 2,98,  IV синф - ифлосланган сув.

Фарғона водийси сув оқимларининг (Қўқонсой, Исфайрамсой, Марғилонсой, Жанубий Фарғона канали ва Ўрта Қизилтепа коллектори) ифлосланиш даражаси 2021- йилнинг ҳисобот давридаги ифлосланиш даражасидан унчалик фарқ қилмайди. Нитрит азот, фенол, мис, хром VI, минераллашув ва сульфатлар бўйича ифлослантирувчи моддаларнинг  концентрацияси ошиши  қайд этилган. Фарғона водийси дарёларининг 2022-йил 1-ярим йиллигида СИИ бўйича сув сифати  III синф – ўртача ифлосланган сувларга мос келди. Қўқонсой ва Ўрта-Қизилтепа коллектори бундан мустасно, улардаги сув сифати IV синф - ифлосланган сувлар сифатига мос бўлди.

Амударёнинг сув сифати 2021 - йилнинг 1-ярим йиллиги даврига нисбатан деярли ўзгармади. Термиз шаҳрида фенол, сульфатлар ва мис бирикмалари бўйича рухсат этилган меъёрлардан ошиш холати қайд этилди. Нукус шаҳри кузатиш нуқтасида рухсат этилган меъёрлардан ошиш холатлари нитритли азот, сульфатлар, минераллашув ва мис бирикмалари бўйича қайд этилди. СИИ катталиги бўйича сув сифвти Термиз шаҳри ва Нукус шаҳри кузатиш нуқтасида III синф-ўртача ифлсланган сувларга мос бўлди.

Зарафон дарёси сувининг кимёвий таркиби асосан, дарёга Самарқанд, Каттақўрғон, Навоий шаҳарлари саноат корхоналари оқава сувлари, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ерларининг оқава сувлари билан кирувчи ифлосланишлар таъсирида ҳосил бўлади.

- Равот-Хўжа тўғони ҳудудидаги фон кузатиш нуқтасида сувнинг ифлосланиш даражаси 2022-йилнинг 1-ярим йиллигида фон кўрсаткичларидан ошмади ва ўтган йилнинг 1-ярим йиллиги даври даражасига мос бўлди. Мис бўйича аҳамиятсиз ошиш қайд этилди.   СИИ - 1,25, III - ўртача ифлосланган сув;

- Каттақўрғон шаҳри ва Хатирчи посёлкаси кузатиш нуқталарида фон аҳамиятлилигини ошиши кузатилмади. Нитритли азот, мис ва сульфатлар бўйича аҳамиятсиз ошиш кузатилди. СИИ бўйича сув сифати  III синфга мос келди - ўртача ифлосланган сувлар;

- Самарқанд шаҳри кузатиш нуқтасида дарёлар ифлосланиш даражаси (Оққорадарё сув бўлагичидан юқорида)  мис ва сульфатлар бўйича ошиш қайд этилди. СИИ бўйича сув сифати III синфга мос бўлди - ўртача ифлосланган сувлар;

- Сиёб коллекторидан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, нефт махсулотлари, нитритли азот, мис ва сулфатлар  миқдори бўйича ошиш қайд этилди. СИИ бўйича сув сифати  III синфга мос бўлди - ўртача ифлосланган сувлар;

- Талигулёнсой ён бағридан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, нитритли азот,  мис ва сульфатлар миқдори бўйича ошиш қайд этилди. СИИ бўйича сув сифати   III синфга, ўртача ифлосланган сувларга мос бўлди;

- Навоий шаҳри ҳудудида рухсат этилган меъёрлардан ошиш: минераллашув, мис, сульфатлар ва фенол бўйича қайд этилди. Навоий шаҳри ҳудудидаги дарё сувининг сифати СИИ  бўйича III синф, ўртача ифлосланган сувларга мос бўлди.

Марказий Бухоро коллектори Бухоро шаҳридан юқоридаги кузатиш нуқтасида (Вобкент кўприги) ва Бухоро шаҳридан қуйида  (Ромитан кўприги) қуйидаги аралашмалар бўйича кўрсаткичларнинг ошиши кузатилди: фенол, мис бирикмалари, сульфатлар ва минераллашувлар. СИИ қиймати бўйича Бухоро шаҳрининг юқори ва пастидаги сув сифати ифлосланган сувларнинг  IV синфига мос бўлди. Ҳисобот даврида Марказий Бухоро коллектори Бухоро шаҳри (Вобкент кўприги) юқорида ва Бухоро шаҳридан қуйида (Ромитан кўприги) 5 та сульфатлар билан юқори даражада ифлосланганлик ҳолати январь ойидан май ойигача қайд этилди.

Амударё ҳавзасининг энг йирик дарёлари – Сурхондарё ва Қашқадарё ўтган йилгидек ўртача даражада ифлосланган. СИИ бўйича сув сифати   III синф сувларнинг  ўртача ифлосланган сувларига мос бўлди. Қашқадарё дарёсининг Варганза қишлоғи кузатиш нуқтасидан ташқари, у ерда сув сифати II- синф сувларининг тоза сувларига мос бўлди. Фенол, нитритли азот, мис, хром VI, сульфатлар ва минераллашув бўйича ифлслантирувчи моддаларнинг концентрациялари ошиши қайд этилган.