Ахборот маълумотномалари

Ўзбекистон Республикасида ер усти сувларининг ифлосланиш ҳолати тўғрисида 2022 йил 1-чорагида тўғрисида маълумот

Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳри сув оқимлари 2022-йил 1- чорагида олдингидек, энг катта антропоген юкга эга бўлиб қолмоқда.

Салар канали:

Тошкент шаҳридан қуйида кузатиш нуқтасида нитритли азот, фенол, мис, нефт маҳсулотлари ва сульфатлар бўйича ошиш қайд этилди. Ҳисобот даврида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг 1 та ҳолати қайд этилди: январнинг биринчи ўн кунлиги. Олти валентли хром бирикмаларининг мавжудлиги РЭМ даражасидан паст бўлди. Сув оқимининг кислород тартиби қониқарли. Қолган таркибий қисмларнинг миқдори олдинги йил билан солиштирилганда деярли ўзгармади. СИИ – 3,8,  IV синф-ифлосланган сув.

- сув оқимининг ифлосланган худуди Янгийўл шаҳридан қуйидаги кузатиш нуқтаси ҳисобланади.  Ҳисобот даврида нитритлар билан юқори ифлосланишнинг 1 та ҳолати қайд этилди: январнинг биринчи ўн кунлиги. Рухсат этилган меъёрладан ошиш  нитритли азот, фенол,  нефт маҳсулотлари ва мис ва  сульфатлар бирикмалари бўйича ошиш қайд этилди. Қолган таркибий бирикмаларнинг миқдори олдинги йил билан солиштирилганда деярли ўзгармади. СИИ – 3,9, IV синф-ифлосланган сув.

Қорасув канали:

 - ҳисобот даврида нефт маҳсулотлари, минераллашув, сулфатлар, хром VI, нитрит ва аммоний азот таркиби РЭМ дан ошмади ва 2021 - йилнинг ҳисобот даври даражасида қолди. Фенол  ва мис бирикмалари бўйича ошиш қайд этилди. СИИ - 1,3, III синф - ўртача ифлосланган сув.

 Бўзсув канали:

- нефт маҳсулотлари, минераллашув, сулфатлар, аммоний азот ва хром VI таркиби  РЭМ даражасидан ошмади ва 2021 йилнинг 1-чораги даражасида сақланиб қолди. Фенол, нитрит азот ва мис миқдориннг ошиши кузатилди. СИИ - 1,8, ИИИ синф - ўртача ифлосланган сув.

 Чирчиқ дарёси:

- Чирчиқ шаҳридан паст бўлган участкада нефт маҳсулотлари, хром VI, сулфатлар, аммоний азот ва минераллашув миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасида сақланиб қолди. Фенол, нитрит азот ва мис миқдори бўйича ошиш кузатилди. СИИ - 1,7,  III синф  - ўртача ифлосланган сув;

- ЎзКТЖМ қуйидаги кузатиш нуқтасида  фенол, нефт маҳсулотлари, хром VI, сулфатлар, аммоний азот ва минераллашув миқдори    РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасида сақланиб қолди. Мис, нитрит азоти миқдорининг ошиши кузатилди.  СИИ - 1,5,  III синф  - ўртача ифлосланган сув;

- Тошкент шаҳридан қуйида жойлашган кузатиш нуқтасида нефт маҳсулотлари, хром VI, аммоний азот ва минераллашув миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасида сақланиб қолди. Фенол, нитрит азот, мис ва сулфатлар бўйича ошиш холатлари кузатилди. СИИ - 2,6, IV синф - ифлосланган сув;

- Новомикхайловка  поселкасида нефт маҳсулотлари, хром VI , аммоний азот ва минераллашув миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасида сақланиб қолди. Фенол, мис, сулфатлар, нитрит азот бўйича ошиш холатлри кузатилди. СИИ - 2,5, III синф - ўртача ифлосланган сув;

- Чиноз шаҳридан пастдаги кузатув нуқтасида  нефт маҳсулотлари,  хром VI, аммоний азот ва минераллашув миқдори РЭМ даражасидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасида сақланиб қолди. Фенол, сулфатлар, мис ва нитрит азот бўйиша ошиш холатлари кузатилди. СИИ - 2,8, IV синф - ифлосланган сув. Бошқа назорат қилинадиган аралашмалар бўйиша ошиш холатлари кузатилмади.

Тошкент вилоятининг сув оқимлари:  Сирдарё дарёси, Оҳангарон дарёси, қишлоқ хўжалиги коллекторлари ўтган йилнинг ҳисобот давридагидек ўртача даражада ифлосланган. СИИ бўйича сув сифати тоза ва ўртача ифлосланган сувларнинг II ва III синфларига мос бщлди, қуйидагилар бундан мустасно:

- Шўрўзяк коллектори, нефт маҳсулотлари, нитрит азот, хром VI ва аммоний азот миқдори РЭМ  даражасидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасида сақланиб қолди. Фенол, мис, сулфатлар ва минераллашув даражасининг ортиши қайд этилди. СИИ - 2,7,  IV синф - ифлосланган сув.

Фарғона водийси сув оқимларининг (Қўқонсой, Исфайрамсой, Марғилонсой, Жанубий Фарғона канали ва Ўрта Қизилтепа коллектори) ифлосланиш даражаси 2021- йилнинг ҳисобот давридаги ифлосланиш даражасидан унчалик фарқ қилмайди. Нитрит азот, фенол, мис, хром VI, минераллашув ва сульфатлар учун ифлослантирувчи моддаларнинг  концентрацияси ошиши  қайд этилган. Фарғона водийси дарёларининг     2022-йил 1-чорагида СИИ бўйича сув сифати  III синф – ўртача ифлосланган сувларга мос келди.

Амударёнинг сув сифати 2021 - йилнинг ҳисобот даврига нисбатан деярли ўзгармади. Нукус шаҳри ҳудудида сулфатлар ва минераллашув даражасининг рухсат этилган  меъёрлардан ошиши қайд этилди. Бошқа ифлослантирувчи моддаларнинг ўртача миқдори РЭМ даражасидан паст бщлди.

Зарафон дарёси сувининг кимёвий таркиби асосан, дарёга Самарқанд, Каттақўрғон, Навоий шаҳарлари саноат корхоналари оқава сувлари, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ерларининг оқава сувлари билан кирувчи ифлосланишлар таъсирида ҳосил бўлади.

- Равот-Хўжа тўғони ҳудудидаги фон кузатиш нуқтасида сувнинг ифлосланиш даражаси 2022-йилнинг 1-чорагида фон кўрсаткичларидан ошмади ва ўтган йилнинг ҳисобот даври даражасига мос бўлди. Фенол, нитрит азот, мис ва сулфатлар бўйича арзимаган ошиш қайд этилди.      СИИ - 1,6, III - ўртача ифлосланган сув;

- Каттақўрғон шаҳри ва Хатирчи посёлкаси кузатиш нуқталарида фон аҳамиятлилигини ошиши кузатилмади. Мис ва сульфатлар бўйича аҳамиятсиз ошиш кузатилди. СИИ бўйича сув сифати  III синфга мос келди - ўртача ифлосланган сувлар;

- Самарқанд шаҳри кузатиш нуқтасида дарёлар ифлосланиш даражаси (Оққорадарё сув бўлагичидан юқорида)  фенол, нефт маҳсулотлари, нитрит азот, хром VI, аммоний азот ва минераллашув миқдори бўйича  РЭМ даражасидан ошмаган ва ўтган йилги ҳисобот даври даражасида сақланиб қолган. Мис ва сулфатлар миқдори бўйича ошиш қайд этилган. СИИ бўйича сув сифати III синфга мос бўлди - ўртача ифлосланган сувлар;

Сиёб коллекторидан қуйидаги кузатиш нуқтасида фенол, нитрит азот, мис ва сулфатлар  миқдори бўйича ошиш қайд этилди. СИИ бўйича сув сифати  III синфга мос бўлди - ўртача ифлосланган сувлар;

- Талигулёнсой ён бағридан қуйидаги кузатиш нуқтасида  мис ва сульфатлар миқдори бўйича ошиш қайд этилди. СИИ бўйича сув сифати  III синфга, ўртача ифлосланган сувларга мос бўлди;

- Навоий шаҳри ҳудудидаги дарё суви энг ифлосланган. Рухсат этилган меъёрладан ошиш қуйидагилар бўйича қайд этилди: минераллашув, сульфатлар ва фенол. Навоий шаҳри ҳудудидаги дарё сувининг сифати СИИ  бўйича III синф, ўртача ифлосланган сувларга мос бўлди.

Марказий Бухоро коллектори Бухоро шаҳридан юқоридаги кузатиш нуқтасида (Вобкент кўприги) ва Бухоро шаҳридан қуйида (Ромитан кўприги) қуйидаги аралашмалар бўйича кўрсаткичларнинг ошиши кузатилди: фенол, мис бирикмалари, сульфатлар ва минераллашувлар. СИИ қиймати бўйича Бухоро шаҳрининг юқори ва пастидаги сув сифати ифлосланган сувларнинг  IV синфига мос бўлди. Ҳисобот даврида Марказий Бухоро коллектори Бухоро шаҳри (Вобкент кўприги) юқорида ва Бухоро шаҳридан қуйида (Ромитан кўприги) 1 та сульфатлар билан юқори даражада ифлосланганлик ҳолати февраль ойида қайд этилди. Бошқа ифлослантирувчи моддаларнинг ўртача миқдори РЭМ даражасидан паст бўлди.

Амударё ҳавзасининг энг йирик дарёлари – Сурхондарё ва Қашқадарё ўтган йилгидек ўртача даражада ифлосланган. СИИ бўйича сув сифати  II ва III синф сувларнинг тоза ва ўртача ифлосланган сувларига мос бўлди. Фенол, мис, хром VI, сульфатлар ва минераллашув бўйича ифлслантирувчи моддаларнинг концентрациялари ошиши қайд этилган.